ใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล 1–3

ใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล 1 2 3 เริ่มใบไหนก่อน

หน่วยนี้แต่ละแผนตั้งชื่อต่างกัน แผนที่ใช้กันมากเรียกหน่วยเศรษฐกิจพอเพียงเหมือนกันทั้งอนุบาล 1 2 และ 3 ส่วนแผนของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบางแห่งเรียกหน่วยผู้นำพอเพียง แต่สอนแนวคิดเดียวกัน คือความพอเพียงผ่านเรื่องใกล้ตัวเด็ก เช่น รู้จักพอดี ประหยัด ออมเงิน ทำเองได้ แบ่งปัน และปลูกผักเลี้ยงสัตว์ไว้กินเอง ใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล ในหน้านี้จึงใช้ได้กับทุกชื่อ ครูที่หาใบงานความพอเพียง อนุบาล ใบงานการออม อนุบาล หรือสื่อหน่วยหนูน้อยพอเพียง ก็หยิบไปใช้ได้เลย และแยกให้แล้วว่าใบไหนเหมาะกับอนุบาล 1 อนุบาล 2 หรืออนุบาล 3 ครูที่หาใบงานเศรษฐกิจพอเพียง doc หรือใบงานเศรษฐกิจพอเพียง PDF ไม่ต้องโหลดไฟล์ไปแก้ ทุกใบเปิดแล้วกดพิมพ์ลงกระดาษ A4 ได้ทันที หรือกดบันทึกเป็น PDF เก็บไว้พิมพ์ทั้งห้อง

ในใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล ชุดนี้ ใบระบายสี ใบจับคู่เงา ใบจำแนก และใบเรียงลำดับใช้ภาพลายเส้นชุดเดียวกัน กระปุกออมสินที่เด็กระบายสีในใบแรกจะกลับมาอีกในใบจับคู่เงา บัวรดน้ำอยู่ทั้งในใบจับคู่เงาและใบเรียงลำดับ ส่วนภาพแปลงผักอยู่ทั้งในใบระบายสี ใบจำแนก และใบเรียงลำดับ เด็กจึงเจอของชิ้นเดิมซ้ำในหลายกิจกรรม ความยากเพิ่มขึ้นจากจำนวนภาพ การระบายสีตามแบบ การเรียงลำดับ และการเขียนคำทั้งคำ ใบงานระบายสีหน่วยเศรษฐกิจพอเพียงมีทั้งภาพเดี่ยวตัวโตสำหรับเด็กเล็ก ภาพระบายสีตามแบบ และภาพเต็มหน้าสำหรับเด็กที่ระบายได้นานขึ้น ใช้เป็นภาพระบายสีเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล ติดบอร์ดหน่วยได้ด้วย

• อนุบาล 1: ใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล 1 เริ่มจากระบายสีกระปุกออมสิน ภาพกระปุกออมสินรูปหมูหน้ายิ้มตัวโต มีช่องหยอดเหรียญบนหลัง ใต้ภาพมีคำว่า "กระปุกออมสิน" ให้ลากเส้นตาม ต่อด้วยจับคู่ภาพกับเงาของใช้ใกล้ตัว 4 คู่ คือ กระปุกออมสิน ร่ม บัวรดน้ำ และลูกบอล มีชื่อใต้ภาพทุกภาพ และนับจำนวน 1–4 ที่มีไข่ ปลา กล้วย และดอกไม้แถวละอย่าง หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2568 ตั้งเป้าให้อนุบาล 1 บอกและแสดงจำนวนของสิ่งต่าง ๆ ได้ตั้งแต่ 1–3 และอนุบาล 2 ตั้งแต่ 1–5 แถวที่มี 4 รูปจึงอาจต้องนับไปพร้อมกับครู เด็กอนุบาล 1 ตอบด้วยคำพูดแล้วให้ครูช่วยเขียนตัวเลขก็ได้ สามใบนี้ใช้กับอนุบาล 2 ได้ด้วย
• อนุบาล 2: ใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล 2 เพิ่มการระบายสีตามแบบ การจำแนก และการเรียงลำดับ เริ่มที่ระบายสีแปลงผักตามภาพตัวอย่าง ที่มีผักใบ แครอท และกะหล่ำปลีเรียงกันสามแถว ดูสีจากภาพเล็กมุมขวาล่าง แล้วลากเส้นคำว่า "แปลงผัก" ใบนี้ควรพิมพ์สี ต่อด้วยภาพระบายสีเต็มหน้าสวนครัวหลังบ้าน ที่มีเด็กถอนแครอท เด็กถือตะกร้าผัก แม่ไก่ และบ่อปลาอยู่ในภาพเดียว พร้อมคำว่า "สวนครัว" ให้ลากเส้นตาม แล้วทำจำแนกพืชที่ปลูกและสัตว์ที่เลี้ยง 8 ภาพ ที่ให้โยงเส้นเข้ากลุ่ม และเรียงลำดับการปลูกผัก 4 ภาพ ที่ให้เขียนเลข 1–4 ในช่องใต้ภาพ สี่ใบนี้ใช้กับอนุบาล 3 ได้ด้วย
• อนุบาล 3: ใบงานเศรษฐกิจพอเพียง อนุบาล 3 เริ่มจากใบของอนุบาล 2 ได้เลย โดยเฉพาะใบจำแนกและใบเรียงลำดับ ต่อด้วยตารางหนูน้อยพอเพียง ประหยัด ออม ทำเองได้ ตารางรายสัปดาห์ 8 ข้อ เช่น หยอดกระปุกออมสิน ปิดไฟเมื่อออกจากห้อง กินข้าวให้หมดจาน และแบ่งปันของให้เพื่อนหรือพี่น้อง ให้เด็กทำเครื่องหมายหรือระบายสีช่องของวันที่ทำได้ (อนุบาล 2 ใช้ได้ถ้าผู้ใหญ่อ่านรายการให้ฟัง) และคัดคำศัพท์หน่วยเศรษฐกิจพอเพียง 6 คำ คือ พอเพียง พอดี ประหยัด ออมเงิน แบ่งปัน และปลูกผัก คำละ 3 ครั้ง มีเส้นบรรทัดช่วยวางสระและวรรณยุกต์ให้ถูกที่ สองใบนี้ใช้เป็นใบงานเศรษฐกิจพอเพียง ป.1 ได้ด้วย

ใช้คู่กับแผนการสอนหน่วยเศรษฐกิจพอเพียง วันไหนใช้ใบไหน

แผนที่ใช้กันมากสอนหน่วยเศรษฐกิจพอเพียงช่วงกลางถึงปลายเดือนพฤศจิกายน ภาคเรียนที่ 2 ต่อจากหน่วยเทคโนโลยีและการสื่อสาร และก่อนหน่วยวันพ่อ (บางปีสอนหลังวันพ่อ ช่วงต้นถึงกลางเดือนธันวาคม) แบ่งเป็น 5 วัน ทุกชั้นมีวันความพอประมาณ วันประหยัด และวันพึ่งพาตนเอง ส่วนวันสุดท้ายต่างกัน อนุบาล 1 ว่าด้วยการแบ่งปัน อนุบาล 2 และ 3 ว่าด้วยการเลือกอย่างมีเหตุผล

แผนอนุบาล 1 วันแรกเล่นเกมเรียงกระปุกออมสินตามขนาด ใบระบายสีกระปุกออมสินจึงใช้เปิดหน่วยได้ วันที่สองว่าด้วยความพอประมาณ ช่วงเกมการศึกษาเป็นเกมจับคู่ภาพกับเงาสิ่งของ ซึ่งมีร่มและลูกบอลเหมือนในใบของเรา ใบจับคู่เงาจึงใช้ต่อจากเกมนี้ได้พอดี วันพึ่งพาตนเอง เด็กทำท่าตักน้ำรดผักและเก็บผักตามเรื่องที่ครูเล่า วันประหยัด คุยเรื่องการออมเงิน การประหยัดน้ำ และการประหยัดไฟ ช่วงศิลปะประดิษฐ์กระปุกออมสินจากกล่องนม ส่วนวันสุดท้ายคุยเรื่องการแบ่งปัน การเลี้ยงปลา และการปลูกผักสวนครัว ช่วงเกมการศึกษาเป็นเกมจับคู่จำนวน 1–4 ใบนับจำนวน 1–4 ใช้ต่อจากเกมนี้ได้เลย

แผนอนุบาล 2 วันประหยัด ครูเปิดภาพหยอดกระปุก กินข้าวให้หมด และดูแลรักษาของเล่น มีกิจกรรมแบ่งกลุ่มให้เด็กนำบัตรภาพการประหยัดและไม่ประหยัดออกมาติดหน้าชั้นเรียน และประดิษฐ์กระปุกออมสินในช่วงศิลปะ ตารางหนูน้อยพอเพียงมีแถวหยอดกระปุกออมสิน กินข้าวให้หมดจาน และเก็บของเล่นเข้าที่ ซึ่งตรงกับภาพเหล่านี้ ส่งกลับบ้านให้ทำต่อทั้งสัปดาห์ได้ วันพึ่งพาตนเองมีบัตรภาพแต่งกาย ใส่รองเท้า และช่วยงานบ้าน ซึ่งแต่งตัวด้วยตนเองกับช่วยงานบ้านก็อยู่ในตารางเช่นกัน วันสุดท้ายเด็กปลูกเมล็ดผักบุ้งในแก้วกระดาษ และทำท่าเป็นชาวนา ชาวสวน และชาวประมง ใช้ใบเรียงลำดับการปลูกผักทบทวนหลังลงมือปลูก ส่วนใบจำแนกพืชที่ปลูกและสัตว์ที่เลี้ยงใช้ในวันเดียวกันได้ ชวนคุยว่าบ้านไหนปลูกผักอะไรหรือเลี้ยงสัตว์อะไรไว้กินเอง

แผนอนุบาล 3 วันพอดี พอประมาณ มีเรื่องเล่าประกอบท่าทางว่า โรยเมล็ดผักลงดิน ตบดินเบา ๆ ตักน้ำรด แล้วหลายวันต่อมาต้นอ่อนก็งอก ลำดับเดียวกับใบเรียงลำดับการปลูกผัก วันพึ่งพาตนเอง เด็กชูป้ายหน้ายิ้มหรือหน้าบึ้งตอบว่าภาพไหนเป็นการพึ่งพาตนเอง เช่น หยอดเหรียญออม ปลูกผัก และขุดบ่อเลี้ยงปลา ช่วงศิลปะประดิษฐ์แปลงผักจากถาดไข่ ใบระบายสีแปลงผักใช้คู่กับงานนี้ได้ วันสุดท้ายเล่นเกมภาพตัดต่อบ้านที่มีแปลงผักและไก่ ภาพระบายสีสวนครัวหลังบ้านจึงเข้ากับวันนี้ ส่วนใบคัดคำศัพท์ใช้ปิดท้ายสัปดาห์ได้

ถ้าอยากได้ชุดภาพอื่น ใช้เครื่องมือสร้างใบงานจับคู่ภาพกับเงา จำแนกกลุ่ม เรียงลำดับภาพ และระบายสีภาพ ซึ่งมีภาพผัก ผลไม้ เมล็ด ต้นอ่อน สัตว์ และของใช้ชุดเดียวกันนี้ให้เลือก ถ้าอยากให้อนุบาล 3 นับถึง 10 ตามเป้าของหลักสูตร พ.ศ. 2568 ตั้งช่วงตัวเลขในเครื่องมือสร้างใบงานนับจำนวนได้ ส่วนเครื่องมือคัดลายมือพิมพ์คำศัพท์เองได้ เช่น ประหยัดน้ำ หรือ ประหยัดไฟ

ถ้ายังสอนหน่วยก่อนหน้าอยู่ ดูใบงานหน่วยเทคโนโลยีและการสื่อสาร ถ้าจะคุยเรื่องประหยัดน้ำต่อ ดูใบจำแนกแหล่งน้ำและวิธีชวนเด็กประหยัดน้ำในใบงานหน่วยน้ำ ไข่จากไก่ที่เลี้ยงในใบนับจำนวนชวนคุยต่อกับใบงานหน่วยไข่ได้ ส่วนแม่ไก่ วัว หมู และเป็ดในใบจำแนก เป็นภาพชุดเดียวกับใบจับคู่เงาสัตว์ในฟาร์มในใบงานหน่วยสัตว์น่ารัก ดูช่วงที่สอนของทุกหน่วยได้ในรายชื่อหน่วยการเรียนรู้ทั้งปี

3 ห่วง 2 เงื่อนไข เล่าให้เด็กอนุบาลเข้าใจ

ในหลวงรัชกาลที่ 9 มีพระราชดำรัสถึงแนวคิดนี้ตั้งแต่วันที่ 18 กรกฎาคม 2517 ว่าการพัฒนาประเทศต้องสร้างพื้นฐาน คือความพอมี พอกิน พอใช้ของประชาชนส่วนใหญ่ก่อน และทรงเน้นย้ำอีกครั้งหลังวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมี 3 ห่วง คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี กับ 2 เงื่อนไข คือ ความรู้และคุณธรรม ซึ่งเป็นพื้นฐานของการทำทั้ง 3 ห่วง เงื่อนไขทั้งสองจึงไม่นับเป็นห่วงที่ 4 และ 5

หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2560 ให้เด็กใช้สิ่งของเครื่องใช้อย่างประหยัดและพอเพียง เด็กอายุ 3–5 ปีทำเมื่อมีผู้ชี้แนะ และเด็กอายุ 5–6 ปีทำได้ด้วยตนเอง ส่วนหลักสูตร พ.ศ. 2568 ฉบับใหม่สำหรับโรงเรียนที่พร้อมและสมัครใจใช้ แยกเป้าตามชั้น อนุบาล 1 ใช้สิ่งของเครื่องใช้อย่างประหยัด อนุบาล 2 ดูแลรักษาสิ่งของเครื่องใช้ของตนเองเพิ่มขึ้น และอนุบาล 3 ใช้น้ำ ไฟ และสิ่งของเครื่องใช้อย่างประหยัด พอเพียง และนำกลับมาใช้ซ้ำ เวลาเล่าให้เด็กฟังไม่ต้องใช้คำยาก แผนที่ใช้กันมากเล่าผ่านเรื่องใกล้ตัว เช่น ข้าวที่ตักมากเกินไป หรือท้องฟ้ามืดครึ้มก่อนออกจากบ้าน แต่ละข้อเล่าได้แบบนี้

• ห่วงพอประมาณ: รู้จักพอดี ไม่มากไม่น้อยเกินไป เช่น ตักข้าวแต่พอกินหมดจาน และไม่บีบยาสีฟันจนล้นแปรง
• ห่วงมีเหตุผล: คิดก่อนทำ และบอกได้ว่าเลือกเพราะอะไร เช่น ปลูกผักที่บ้านเรากินบ่อย เพราะได้กินเองและไม่ต้องซื้อ
• ห่วงภูมิคุ้มกัน: เตรียมพร้อมไว้ก่อน เช่น เช้านี้ท้องฟ้ามืดครึ้ม ก่อนออกจากบ้านก็หยิบร่มไปด้วย หรือหยอดเงินใส่กระปุกไว้ใช้ในวันที่จำเป็น ภาพร่มกับกระปุกออมสินในใบจับคู่เงาใช้เล่าห่วงนี้ได้
• เงื่อนไขความรู้: รู้ก่อนว่าจะทำอย่างไร เช่น รู้ว่าเมล็ดต้องได้น้ำก่อนจึงจะงอก ตรงกับภาพบัวรดน้ำในใบเรียงลำดับการปลูกผัก
• เงื่อนไขคุณธรรม: ซื่อสัตย์ ขยัน และอดทน เช่น รดน้ำผักทุกวันแล้วรอจนผักโต และไม่หยิบของของเพื่อนมาเป็นของตัวเอง

สอนการออมเงินและปลูกผักกินเองให้เด็กอนุบาล ต่อจากใบงาน

ใบงานกระปุกออมสินใช้คู่กับงานประดิษฐ์กระปุกออมสินในแผนที่ใช้กันมากได้ อนุบาล 1 ทำจากกล่องนม ส่วนอนุบาล 2 ทำจากขวดโหลขนมพันไหมพรม ให้เด็กระบายสีภาพก่อนเพื่อเลือกสีของกระปุกตัวเอง ถ้าอยากได้ภาพเด็กหยอดกระปุกออมสิน ระบายสีเสร็จแล้วให้เด็กวาดมือของตัวเองถือเหรียญเพิ่มเหนือช่องหยอดเหรียญบนหลังกระปุก แล้วเล่าให้เพื่อนฟังว่าจะเก็บเงินไว้ทำอะไร

เวลาชม ให้ชมที่เด็กหยอดกระปุกได้สม่ำเสมอ มากกว่าชมว่าหยอดได้กี่บาท ตารางหนูน้อยพอเพียงมีแถวหยอดกระปุกออมสินให้ระบายทุกวันที่ออม และมีแถวปิดก๊อกน้ำตอนแปรงฟันกับปิดไฟเมื่อออกจากห้อง ใช้เป็นใบงานการประหยัด อดออม ที่ทำต่อที่บ้านได้ ถ้าอยากได้บันทึกการออมเงิน อนุบาล แบบทั้งเดือน ใช้เครื่องมือสร้างตารางกิจวัตร เลือกแบบติดตามนิสัย ตั้งจำนวนวันได้ถึง 31 วัน แล้วพิมพ์ หยอดกระปุกออมสิน เป็นรายการ ถ้าให้เด็กแยกหรือนับเหรียญในกระปุก ให้ดูตัวเลขบนเหรียญ ไม่ใช่สี เพราะเหรียญ 2 บาทมีทั้งสีเงินแบบเก่าและสีทองแบบใหม่ ใช้ได้ทั้งคู่

ใบงานปลูกผัก อนุบาล 2–3 ในหน้านี้ ได้แก่ ใบเรียงลำดับการปลูกผัก ใบระบายสีแปลงผัก และภาพสวนครัว ใช้คู่กับการปลูกผักจริงได้ดีที่สุด แผนที่ใช้กันมากให้อนุบาล 2 ปลูกเมล็ดผักบุ้งในแก้วกระดาษ โดยใช้ดินและบัวรดน้ำ หลังปลูก ให้เด็กดูแก้วของตัวเองทุกวันจนต้นอ่อนงอก แล้วค่อยทำใบเรียงลำดับ ใบระบายสีแปลงผักควรพิมพ์สี ถ้าพิมพ์ขาวดำ ให้บอกสีทีละแถวแทน คือ ผักใบสีเขียว โคนก้านสีขาว แครอทสีส้มใบเขียว กะหล่ำปลีสีเขียวอ่อน และดินสีน้ำตาล

ภาพสวนครัวหลังบ้านใช้เป็นใบงานผักสวนครัว อนุบาล ได้ ระหว่างระบายสี ชวนคุยว่าบ้านนี้ปลูกผัก เลี้ยงไก่ และเลี้ยงปลาไว้กินเอง ที่เหลือก็แบ่งให้เพื่อนบ้าน ตรงกับเรื่องการแบ่งปันในหน่วยนี้ ใบนับจำนวนใช้คุยต่อได้ว่าไข่ได้จากไก่ที่เลี้ยง ปลาได้จากบ่อ ส่วนกล้วยและดอกไม้ได้จากต้นที่ปลูกเอง

คำถามที่เด็กมักถาม และจุดที่มักพลาด

เรียงลำดับการปลูกผัก: อ่านคำใต้ภาพให้ฟังก่อนเริ่มทำทุกครั้ง ถ้าเด็กให้ภาพบัวรดน้ำเป็นลำดับหลังต้นอ่อน เพราะคิดว่ารดน้ำแล้วต้นจึงโต ให้อ่านคำว่า "รดน้ำให้เมล็ด" อีกครั้ง เมล็ดต้องได้น้ำก่อนจึงจะงอก ลำดับในใบนี้จึงเป็น หยอดเมล็ดลงดิน รดน้ำให้เมล็ด ต้นอ่อนงอก และผักโตเต็มแปลง ถ้าเด็กบอกว่าต้องรดน้ำต้นอ่อนทุกวันด้วย ก็ชมว่าคิดถูก แล้วชี้ว่าภาพนี้คือการรดน้ำครั้งแรกให้เมล็ด

กล้วยเป็นพืชหรือเปล่า: ภาพในใบจำแนกเป็นหวีกล้วย ไม่ใช่ต้นกล้วย ถ้าเด็กลังเล บอกว่ากล้วยได้มาจากต้นกล้วยที่เราปลูก จึงอยู่กลุ่มพืชที่ปลูก ส่วนต้นอ่อนคือพืชที่เพิ่งงอกจากเมล็ด ก็อยู่กลุ่มพืชเช่นกัน

ประหยัดแปลว่าไม่ใช้เลยหรือเปล่า: ไม่ใช่ ประหยัดคือใช้แต่พอดีและไม่ทิ้งให้เสียเปล่า เปิดน้ำล้างมือได้ แต่ปิดก๊อกเมื่อใช้เสร็จ เปิดไฟได้ แต่ปิดเมื่อออกจากห้อง ถ้าเด็กคิดว่ากินข้าวน้อย ๆ คือประหยัด ให้บอกว่าตักแต่พอกินแล้วกินให้หมดจานต่างหาก ซึ่งตรงกับห่วงพอประมาณ

จับคู่เงา: เงาลูกบอลเป็นวงกลมเรียบ ไม่มีหู ด้าม หรือพวยยื่นออกมาเลย เงากระปุกออมสินมีหู ขาสั้น ๆ และหางขด เงาร่มมีด้ามงอเป็นตะขอ ส่วนเงาบัวรดน้ำมีพวยยาวกับหูจับ ถ้าเด็กจับคู่ผิด ให้ใช้นิ้วลากตามขอบเงาช้า ๆ แล้วนับส่วนที่ยื่นออกมา

เกษตรทฤษฎีใหม่ เล่าให้เด็กฟังอย่างไร: บอกง่าย ๆ ว่าเป็นการแบ่งที่ดินเป็น 4 ส่วน คือ สระน้ำ นาข้าว ที่ปลูกผักและผลไม้ และบ้านกับที่เลี้ยงสัตว์ เด็กอนุบาลไม่ต้องจำตัวเลขสัดส่วน เพราะแต่ละบ้านปรับได้ตามพื้นที่ ใช้ภาพสวนครัวหลังบ้านชี้ให้ดูว่ามีบ่อปลา แปลงผัก และไก่อยู่รวมกันในบ้านเดียว